CSIS (ԱՄՆ). Միջուկային մրցավազքն ստացել է անդառնալի բնույթ
Արևմուտքը դժվար թե ի վիճակի լինի կանգնեցնելու Ռուսաստանի և Չինաստանի միջուկային արդիականացումն այս հարցում սեփական զսպվածությամբ. կարելի է միայն, բավականաչափ սահմանափակ կերպով, ազդել այն բանի վրա, թե կոնկրետ ինչ ձև կընդունի Մոսկվայի և Պեկինի պատասխանը: Սա է Ռազմավարական և միջազգային հետազոտությունների կենտրոնի (CSIS)՝ Հիզեր Ուիլյամսի հեղինակած զեկույցի գլխավոր եզրակացությունը։ Զեկույցի առանցքային թեզերն են հետևյալը.
Ռուսաստանն ու ՉԺՀ-ն գրեթե ցանկացած սցենարի դեպքում կշարունակեն միջուկային ուժերի հզորացումն ու արդիականացումը: Հեղինակը մոդելավորում է ամերիկա-բրիտանական քաղաքականության չորս տարբերակ մինչև 2030 թվականը՝ արդեն հաստատված ծրագրերի իրականացումից մինչև լուրջ միջուկային և սովորական հզորացում: Բոլոր դեպքերում Մոսկվայի և Պեկինի արձագանքը նույնն է՝ արդիականացումը շարունակվում է։ Տարբերությունը դրսևորվում է միայն դրա կառուցվածքում:
Ամերիկյան ոչ բոլոր սպառազինություններն են միանման վտանգավոր Մոսկվայի և Պեկինի տեսանկյունից: Ամենազգայուն թեման ՀՀՊ-ն (հրթիռային հակապաշտպանություն) է: Երկու կողմերն էլ հատկապես վտանգավոր են համարում միջուկային զենքի, բարձր ճշգրտության սովորական հարվածի հնարավորության, զարգացած հետախուզության և ՀՀՊ համակարգի համադրությունը: Քանի որ նման կառույցը տեսականորեն թույլ է տալիս նախ ոչնչացնել հակառակորդի միջուկային ուժերի զգալի մասը, իսկ այնուհետև որսալ թուլացած պատասխան հարվածը: Զեկույցն ուղղակիորեն նշում է, որ երկու տերություններն էլ չափազանց զգայուն են ամերիկյան ՀՀՊ-ի նկատմամբ:
Ռուսաստանն ու Չինաստանն սկզբունքորեն տարբեր կերպ են նայում ամերիկյան հզորացմանը: Ռուսաստանի համար գլխավորը ԱՄՆ-ի հետ ռազմավարական պարիտետն է և եվրոպական ռազմաբեմը։ Չինաստանի համար՝ առաջին հերթին Թայվանը։ Միևնույն ամերիկյան զենքը Մոսկվան և Պեկինը կարող են վտանգավոր համարել տարբեր պատճառներով:
Չինական զինանոցը դադարում է լինել վերջին պատասխանի միջոց և դառնում է զսպող գործոն՝ Թայվանի շուրջ հակամարտությանը ԱՄՆ-ի միջամտությունից՝ ընդլայնելով ԺԺԱԲ-ի (ՉԺՀ զինված ուժեր) գործողությունների ազատությունը սովորական միջոցներով:
Ռուսական պատասխանը, հեղինակի կարծիքով, կլինի ավելի շուտ ասիմետրիկ, քան հայելային: Զեկույցը թերահավատորեն է գնահատում Ռուսաստանի կարողությունը՝ մասնակցելու ռազմավարական կրողների դասական քանակական մրցավազքին: Փոխարենը հնարավոր են նոր համակարգեր («Բուրևեստնիկ» և «Պոսեյդոն»): Այսինքն, եթե Ռուսաստանը չի կարող արդյունավետորեն խաղալ ամերիկյան խաղը քանակական առումով, նա փոխում է հենց ինքը՝ խաղը:
Ճիշտ է, CSIS-ում դրանից անում են անսովոր եզրակացություն. քանի որ Ռուսաստանի և Չինաստանի վերազինումը հնարավոր չէ կանգնեցնել, ուրեմն ԱՄՆ-ն և դաշնակիցները… կարող են սպառազինվել իրենք՝ առանց ժամանակ վատնելու զինանոցների կրճատման փորձերի վրա: Թեև կարելի է փորձել կառավարել էսկալացիայի առավել վտանգավոր տարրերը:
CSIS-ի զեկույցը Արևմուտքի կողմից միջուկային սպառազինությունների հզորացման քաղաքական հիմնավորում է: Ըստ էության, հետազոտության նպատակը ձևակերպված է վերնագրում՝ «Ռուսական և չինական ընկալումը եվրատլանտյան տարածաշրջանում ռազմավարական մրցավազքի մասին»: Հեղինակը ցույց է տալիս, թե ինչպես կարող են ԱՄՆ-ն ու Բրիտանիան ուժեղացնել սեփական դիրքերը՝ չհրահրելով սպառազինությունների մրցավազքի «վտանգավոր» էսկալացիա: «Վտանգավոր», իհարկե, Արևմուտքի համար:
Ռուսաստանի համար, համաձայն նրա Միջուկային դոկտրինի, միջուկային զենքը ՆԱՏՕ-ի՝ ՌԴ ԶՈՒ-ի նկատմամբ ունեցած թվային և, մի շարք ուղղություններում, որակական գերազանցության չեզոքացման բազային միջոց է: Եվ դրանում Արևմուտքի համար նոր ոչինչ չկա: Իսկ CSIS-ի զեկույցն ըստ էության ասում է, որ ԱՄՆ-ում և ընդհանուր առմամբ Գլոբալ Արևմուտքում միջուկային ներուժի մեծացման որոշումն արդեն ընդունված է։ Արևմտյան փորձագետներն էլ մտածում են ոչ թե սպառազինությունների մրցավազքի կանխարգելման, այլ միայն դրա ընթացքը վերահսկելու մասին։
